GEEN PLEISTERS MEER

Europa is op een bijzondere manier gegroeid en ontwikkeld. Veel Europeanen geloven dat hun vooruitgang vooral te danken is aan hoe efficiënt en goed ze werken. Wanneer ze andere delen van de wereld zien—vaak ver weg van het Westen—vinden ze de gewoontes daar vaak “exotisch” en interessant. Ze proberen graag iets nieuws, maar zodra ze de armoede zien, voelen ze medelijden en keren terug naar huis met het idee dat mensen in die landen wel gelukkig lijken, maar arm zijn omdat ze “niet weten hoe het moet”.

Het historische bewustzijn in Europa is beperkt en wordt op school vooral verteld vanuit het perspectief van de winnaars. In Spanje bijvoorbeeld valt de nationale feestdag, de Dag van de Hispanidad, precies op de dag dat Columbus aankwam in Amerika—landen die later gekoloniseerd werden. Ik heb vaker gesprekken gehad met Spanjaarden die, zonder veel uitleg, overtuigd zijn dat hun komst naar Amerika beschaving en vooruitgang bracht, en dat de onafhankelijkheidsoorlogen niets anders waren dan wilde en gewelddadige opstanden.

In België leefden mensen jarenlang comfortabel terwijl in Congo een van de grootste genocides uit de geschiedenis plaatsvond. Men vertelde hen dat hun rijkdom uit Afrika kwam, maar dat daar niet veel geweld voor nodig was. In Nederland werd tot voor kort de koning nog ontvangen in een gouden koets met afbeeldingen van zwarte mensen die onderworpen waren. Ondanks veel kritiek blijven sommigen het Sinterklaasfeest verdedigen, waarin een witte bisschop aankomt met zwarte helpers. Ze zeggen dat de helpers zwart zijn door het roet in de schoorsteen, maar ondertussen worden ze vaak belachelijk gemaakt, terwijl de witte bisschop juist als wijs en goed wordt gezien.

Europa heeft de sporen van de Holocaust nog niet echt verwerkt en ziet de Verenigde Staten nog altijd als de grote held van de Tweede Wereldoorlog—terwijl de Sovjet-Unie in werkelijkheid een veel grotere rol speelde in de bevrijding van Europa. Tegelijkertijd slikken veel mensen hier kritiekloos het verhaal van Hollywood. Die zogenaamde bevrijding leidde uiteindelijk ook tot iets heel pijnlijks: de oprichting van de staat Israël op Palestijns grondgebied.

Gisteren, tijdens een herdenking van de Nakba (de verdrijving van Palestijnen in 1948), toonden we foto’s van verminkte kinderen. Iemand liep voorbij, hield zijn oren dicht en stapte over de foto's heen—alsof hij letterlijk over het verdriet heenliep. Dat zegt veel over het fascistische gedachtegoed dat hier jarenlang is gevoed.

Toch zie ik dat er langzaam iets verandert. Ik ben bij verschillende bijeenkomsten geweest van jongeren, sociale en politieke bewegingen die hun onvrede uitspreken. Dat is hoopvol. Steeds meer mensen beginnen te begrijpen dat de rijkdom van Europa voortkomt uit kolonialisme. Dat is een grote stap. Maar het volgende besef moet zijn: die welvaart is gebouwd op het leed en het bloed van andere volkeren.

In een gesprek met mijn familie—waarvan de meesten hier zijn opgegroeid, behalve mijn moeder en ik—zei iemand dat de kracht van deze samenleving ligt in het scheiden van emoties en handelen. In een ander gesprek vroeg een Nederlandse activiste waarom ik Chávez steun als ik uit Bolivia kom.

Individualisme is in dit systeem normaal geworden, maar het gaat eigenlijk tegen onze menselijke natuur in. Wij mensen zijn sociale wezens—wij hebben elkaar nodig. Een gezamenlijke strijd kan niet ontstaan vanuit uitsluiting, vanuit het idee van “ik” of “wij hier” tegenover “zij daar”. Als we echt verandering willen, moeten we samen strijden. En als ik wil meedoen aan de strijd hier, dan moet mijn eigen strijd—die van onderdrukte volkeren—ook gezien en erkend worden. We willen geen pleisters op onze wonden. We willen dat mensen echt stilstaan bij onze pijn. Alleen dan kunnen we samen verder.

NO MORE BAND-AIDS

 Europe has followed a unique path of growth and development. Many Europeans believe their success comes from being efficient and hardworking. When they visit other parts of the world—especially outside the Western global North—they often find the local customs “exotic” and are curious to try new things. But when they see poverty, they feel pity. They go back home thinking that, although people elsewhere may seem happier, they must be poor because they don’t know how to "do things properly."

Historical awareness here is limited, and history is often taught from the perspective of those who "won." In Spain, for example, their national holiday—Hispanic Day—falls on the same day Columbus arrived in the Americas, which were later colonized. I’ve had conversations with Spaniards who truly believe, without much explanation, that their arrival brought development and civilization to those lands, and that independence movements were simply violent and savage uprisings.

In Belgium, people lived comfortably and without guilt while one of the world’s largest genocides happened in the Congo. They were told their wealth came from conquest, but that it wasn’t “very violent.” In the Netherlands, until recently, the king rode in a golden carriage decorated with images of enslaved Black people. Despite years of debate, many still defend the Sinterklaas tradition, where a white bishop arrives on a boat with Black helpers who give gifts to children. People claim the helpers are Black because of chimney soot, but they’re often mocked and dressed in stereotypical costumes—while the bishop remains a symbol of wisdom and purity.

Europe still struggles to fully come to terms with the Holocaust and continues to see the U.S. as its great liberator—often ignoring the much larger role the Soviet Union played in defeating the Nazis. Meanwhile, Hollywood’s version of history, often filled with nationalism and even fascist undertones, is widely accepted without question. That “liberation” eventually led to another tragedy: the founding of the state of Israel on Palestinian land.

Yesterday, during a Nakba remembrance event, we displayed photos of mutilated Palestinian children. Someone walked by, covering their ears and stepping on the photos—literally stepping on pain. It was a strong symbol of how deeply rooted fascist thinking has become after all these years.

Still, there are signs of change. I’ve been to meetings with youth, social, and political groups expressing their frustration and desire for justice. That gives me hope. In many events with mostly local Europeans, people are finally starting to admit that Europe’s development came through colonialism. That’s a big step. But the next step is even harder: understanding that this progress came at the cost of other people’s suffering and lives.

In a conversation with my family—most of whom grew up here, except for my mother and me—someone said that what makes this society work is how emotions are kept out of decisions. In another talk, a Dutch activist asked why I support Chávez, if I’m Bolivian.

But in this system, individualism has become a way of life—and it goes against our human nature. We are social beings. We need each other. We can’t build a real movement for change if it starts from a place of exclusion, from “me” or from “us here” and “them over there.” If we want a better world, we have to come together. And for me to join the fight here, my fight must be acknowledged too—because it’s the same struggle faced by all oppressed people. We don’t want band-aids. We want people to really see deeply our pain. Only then can we move forward together.

NO MÁS PARCHES

Europa tiene una forma particular de crecimiento y desarrollo. La mayoría de su población está convencida de que su progreso se debe a la eficiencia y eficacia de su forma de trabajar. Cuando observan otras realidades, en lugares alejados del Occidente del Norte, se maravillan ante las costumbres "exóticas", dispuestos a probar lo que desconocen. Sin embargo, al notar la pobreza de esos contextos, regresan a casa convencidos de que, aunque en otros lugares se viva con más alegría, sus habitantes no saben hacer las cosas bien, y por eso son pobres.

La conciencia histórica en Europa es parcial, y se aprende desde la escuela a través del discurso del vencedor. Un ejemplo evidente es España, donde el Día de la Hispanidad coincide —no por casualidad— con la fecha en que Colón llegó a tierras que posteriormente serían colonizadas. En varias ocasiones discutí con personas de ese país que, con absoluta convicción (aunque sin argumentos), afirmaban que gracias a su llegada a lo que hoy es América, estas tierras "olvidadas" conocieron el desarrollo y la civilización. Según ellos, las guerras de independencia no fueron más que actos salvajes y sanguinarios.

En Bélgica, la población local vivía cómodamente, sin remordimientos, mientras se llevaba a cabo uno de los mayores genocidios de la historia en el Congo. Se les decía que su riqueza era fruto de la conquista, y que para obtenerla no había sido necesario usar “demasiada violencia”. En los Países Bajos, hasta hace poco, se recibía al rey el día de su cumpleaños en una carroza decorada con ilustraciones que mostraban claramente la sumisión de esclavos negros. A pesar de años de debate, se sigue defendiendo la fiesta tradicional en la que un obispo blanco llega en un barco acompañado de sirvientes negros que reparten regalos a los niños. Alegan que "son negros por el hollín de las chimeneas", aunque en la práctica se les ridiculiza constantemente, contrastando con la figura venerada del santo, con su barba y su caballo blancos.

Europa, que aún no ha procesado del todo las huellas del Holocausto nazi, sigue viendo a Estados Unidos como su gran héroe, ignorando que fue la URSS la que más aportó en términos armamentísticos para la liberación. Mientras tanto, consume sin cuestionamientos el discurso hollywoodense, impregnado de un fascismo soterrado. Esta "liberación", por cierto, ha adoptado una forma monstruosa con la imposición del Estado de Israel sobre tierras palestinas.

Ayer, durante la conmemoración de la Nakba, expusimos algunas fotos de niños mutilados. De pronto, alguien pasó tapándose los oídos, pisando las imágenes, pisando el dolor. Un acto simbólico del desprecio sembrado por años de odio fascista.

A pesar de todo, algo de conciencia comienza a emerger. He asistido a reuniones de diversos movimientos sociales, políticos y juveniles que expresan su inconformidad. Aun así, queda mucho por recorrer. En conferencias donde la mayoría de los asistentes son locales, se empieza a reconocer que el desarrollo de Europa es resultado directo del colonialismo. Ese reconocimiento es un gran paso, pero aún falta asumir que ese progreso se construyó sobre el dolor y la vida de otros pueblos.

En una conversación con mi familia —la mayoría de ellos creció aquí, excepto mi madre y yo—, alguien dijo que una de las claves del funcionamiento de esta sociedad es que saben separar las emociones de las acciones. En otra charla, una activista neerlandesa me preguntó por qué soy chavista, siendo boliviana.

El individualismo, en este sistema, se ha vuelto una forma de vida que va en contra de nuestra naturaleza. El ser humano es un animal social, necesitamos los unos de los otros. No se puede iniciar una lucha común desde un discurso excluyente, desde el “yo”, o desde un “nosotros aquí” y “ellos allá”. Si queremos cambios reales, es necesario unirnos. Y para que yo pueda ser parte de las luchas sociales aquí, también debe asumirse mi propia lucha, que es la lucha de todos los pueblos oprimidos. No queremos parches sobre nuestras heridas: queremos que se descubran en nuestro dolor. Solo así podremos caminar juntos.